Toespraak van Marc Van de Perre, voorzitter van het Geuzenprijscomité, naar aanleiding van de uitreiking van de Geuzenprijs 2002
Aula van de Universiteit Gent, 26 oktober 2002
Dames en heren,
Gelovigen leven langer, en zulks niet enkel nadat zij zijn gestorven, maar ook, schijnt nu, daarvoor. Gelovigen leven zelfs bij leven langer en gelukkiger dan wij.
Een en ander is vernomen uit onverdacht wetenschappelijke bron maar de Kardinaal, die zoals u weet iets met wetenschap heeft, is wel meteen op de kar gesprongen en levert van daar een als u het mij vraagt zeer merkwaardig discours.
Beminden in al uw waarden en hoedanigheden, zegt hij dus van op die kar, als u het niet voor ons doet, en niet voor god, doe het dan tenminste voor uzelf.
Laat het dan niet om het Woord en de Waarheid gaan, het gaat om uw lang leven. Word wakker want het is tijd om te gaan slapen en denk nu toch eens een beetje pragmatisch, denk zoals ik. Als ik weet, en ik weet het, dat ik u het hiernamaals niet meer kan slijten, dan slijt ik u toch gewoon een lang en een gelukkig leven?
En wat mij ook opvalt: bekende vrijzinnige Vlamingen spreken er in talkshows en in lifestyle magazines zo graag hun droefenis over uit: ik wou dat ik kon geloven, zeggen zij, maar spijtig, ik kan het nu eenmaal niet. U zult mij niet horen zeggen dat ze liegen - droefenis is droefenis - maar het slaat nergens op.
Dames en heren laat ik u iets bekennen! Ik wou, dat ik kon geloven in de heiligheid van een scheefgewaaide dakpan, of van een pot rode menie, maar helaas, ik kan het nu een maal niet.
Welk een vreemdsoortig kromdenken wordt er nu toch weer over Vlaanderen uitgegoten? Geloven moet men voor zijn gezondheid, en diegenen die niet goed kunnen, hebben niet goed geprobeerd, tenzij ze goed geprobeerd hebben en nog niet kunnen. In dat laatste geval is er sprake van gemis.
Ach ik heb het weer allemaal kwaadwillig verkeerd verstaan zeker. Ik moet eens goed luisteren, want het discours gaat beslist veel dieper.
Het gaat over het geloof als onovertrefbaar medicijn, een medicijn met actieve bestanddelen, tegen verzuring.
Mijnheer de Kardinaal, dames en heren, nu we het daar toch over hebben, kan ik u vertellen dat we het daar nu net wilden over hebben. We hebben er namelijk het thema van onze feestviering van gemaakt.
Met tevredenheid en met enig succes kunnen de vrijdenkers van 't Zal Wel Gaan terugkijken op 150 jaar bakkeleien met alles wat Vlaanderen al die tijd in zijn verstikkende, betuttelende en hypocriete greep heeft gehouden. Vlaanderen is zijn min of meer ontkerkelijkte zelf geworden.
Maar onverdeeld tevreden zijn we zeker niet, want die ontkerkelijkte wereld hadden we ons wel degelijk een beetje anders voorgesteld.
Wat bakken we van onze gewonnen individuele vrijheden?
Nu we niet meer naar de kerk hoeven, hebben we meer tijd om naar big brother te kijken, en nu de pastoor ons kiespotlood niet meer vasthoudt, stemmen we met zijn allen voor het Vlaams Blok. Is er meer dialoog, is er meer solidariteit? Voelen de mensen zich nu echt beter in hun vel?
Als de 't Zallers zich eerlijke, vrije en solidaire mensen willen blijven noemen, is er werk aan de winkel. Minstens nog eens 150 jaar.
Want laat dit duidelijk zijn, meneer de Kardinaal, wat u daareven over die verzuring en zo zei, zeggen wij ook en met net zoveel nadruk. U moest dus maar eens ophouden er het auteursrecht van op te eisen.
En om dat nog eens heel duidelijk in de verf te zetten, gaan we de geuzenprijs toekennen aan een volgens ons eerlijke, solidaire en moedige vrijdenker, die doet wat hij vindt dat hij moet doen en er niet aan denkt om daar zonodig auteursrechten voor op te eisen.
Dames en heren, in al uw waarden en hoedanigheden.
U zult hebben gemerkt dat we, anders dan anders, de naam van de laureaat van onze geuzenprijs 2002 niet vooraf hebben wereldkundig gemaakt.
En zelfs nu wil ik er de spanning nog even in houden.
Nog even temporiseren graag. Wat dacht u, bijvoorbeeld, van een stukje … bijbelexegese.
Luistert u even zeer aandachtig.
Jezus stapte van het kruis
alleluja
pakte zijn velo en reed naar huis
alleluja
Aldus schreef ooit de Heer met de hand van een mij onbekende 't zaller, die daar dan nadien trouwens een fles plumet heeft voor gekregen - want indertijd was het de gewoonte om 't zallers die de Schrift aldus verrijkten te lauweren met een fles plumet. Maar daar gaat het hier nu niet over.
Wat heeft Jezus ons in deze vier enkele verzen voorgeleefd.
Wel dit. Wat doet een mens, of eventueel een godmens, na gedane zaken? Hij pakt zijne velo en rijdt naar huis. Christus werd aan zijn een kruis genageld, stierf, bevrijdde de mensheid van de erfzonde, verrees vervolgens en ging nadien gewoon naar huis, waarna er zoals u weet nog weinig van hem is vernomen..
Van deze Christus kan ik houden.
Dames en heren,
Zou dat niet eens iets zijn om een geuzenprijs voor toe te kennen. Er zijn zo veel eerlijke, moedige en solidaire vrijdenkers die in hun omgeving gewoon doen wat ze vinden dat ze moeten doen, die veel voor hun overtuiging over hebben, die met die overtuiging op een eerlijke manier om proberen te gaan, en die na gedane arbeid gewoon naar huis keren, of ergens een pint gaan drinken, waar doorgaans niet al te veel schijnwerpers staan.
De geuzenprijsuitreiking, vinden wij, is een goede gelegenheid om Vlaanderen eens aan iets te herinneren. Iets dat de laureaat, liefst een bekende Vlaming, zegt, schrijft, doet of is, en dat we onder de aandacht willen brengen.
Maar voorlopig hebben wij van bekende Vlamingen dus even genoeg.
Is er ergens in Vlaanderen een fles hoestsiroop die slecht verkoopt: haal er een bekende Vlaming bij! En als er geen bekende Vlamingen meer zijn, maak er dan een paar zelf. Hebt u een leuke handicap of bent u een beetje achterlijk, geen bezwaar, integendeel, als het maar plezant is! Komt vrienden in het circus. Vlaanderen koestert zijn BV's en koestert ze in aquaria.
Als we daar nu eens voor een keer mee ophielden. Modellen genoeg gezien. Het levert behalve wat idolatrie niet zoveel meer op.
Hierom en daarom, dames en heren, hebben wij besloten en besluiten wij, in naam van de Bond der Oudleden van 't Zal wel Gaan en van het Fonds Tony Bergmann en met dank aan de Unie van Vrijzinnige Verenigingen, weloverwogen en wel overwegende maar tevens uit pure dwarsheid, om voor de geuzenprijsuitreiking van het gezegende jaar 2002, net honderdvijftig jaar na het gezegend jaar van Julius Vuylsteke en net iets langer na het gezegend jaar van Gwijde van Dampierre, geen bekende Vlaming van het schap te halen.
Laat de Vlaming zich niet langer vergapen op bekende sujetten, laat de Vlaming nu eens gewoon zelf zijn handen uit de mouwen steken.
Beste vrienden in al uw waarden en hoedanigheden, het mag u nu misschien toeschijnen alsof de geuzenprijs editie 2002 niet wordt uitgereikt, maar u vergist zich. De geuzenprijs wordt uitgereikter dan ooit tevoren.
De geuzenprijs 2002 reiken wij uit aan de eerlijke, moedige en solidaire vrijdenker die in zijn omgeving gewoon doet wat hij of zij vindt te moeten doen, die veel voor zijn overtuiging over heeft, die met die overtuiging op een eerlijke manier om probeert te gaan, en die na gedane arbeid gewoon huiswaarts keert, of ergens een pint gaat drinken, waar niet al te veel schijnwerpers staan.
Er nu de paradox: we hadden onze geuzenpenning zo graag symbolisch fysiek willen overhandigen aan een bescheiden, eerlijke, moedige en solidaire vrijdenker, die best wel even een podium wil bestijgen om daar voor de bescheiden, eerlijke, moedige en solidaire vrijdenker symbool te komen staan. Maar die hebben we natuurlijk niet gevonden.
En zo komt het dames en heren, dat de geuzenprijs 2002 wel uitgereikt wordt maar helaas niet overhandigd.